کلیدواژه‌ها = توسعه انسانی
اقتصاد توسعه و برنامه‌ریزی

نقش فعالیت‌های کارآفرینانه در سه رکن توسعه پایدار (رشد اقتصادی، توسعه انسانی و محیط‌زیست): مقایسه تجربی کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 01 اردیبهشت 1405

https://doi.org/10.22067/erd.2026.94997.1312

سوده عموزاد خلیلی، محسن محمدی خیاره، علی کارشناسان

چکیده هدف از این پژوهش، تحلیل مقایسه‌ای نقش کارآفرینی در دستیابی به توسعه پایدار در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه است. این تحقیق با استفاده از یک مدل داده‌های ترکیبی پویا و روش گشتاور تعمیم‌یافته سیستمی به بررسی تأثیر فعالیت‌های کارآفرینانه نوپا بر سه رکن توسعه پایدار شامل رشد اقتصادی، توسعه انسانی و پایداری محیط زیست (انتشار سرانه CO2) در دوره ۲۰۰۱ تا ۲۰23 می‌پردازد. نتایج تجربی حاکی از تفاوت‌های معنادار در تأثیر کارآفرینی میان دو گروه از کشورها است. یافته‌ها نشان می‌دهند که کارآفرینی تأثیر مثبت و قوی‌تری بر رشد اقتصادی و توسعه انسانی در کشورهای در حال توسعه دارد. در مقابل، تأثیر کارآفرینی بر انتشار CO2 در کشورهای در حال توسعه مثبت و معنادار است، در حالی که در کشورهای توسعه‌یافته این تأثیر خنثی یا نامعنادار است. این نتایج، تمایز نظری میان کارآفرینی ضرورت‌گرا (در کشورهای در حال توسعه) و کارآفرینی فرصت‌گرا (در کشورهای توسعه‌یافته) را تأیید می‌کند. بر این اساس، سیاست‌های توسعه کارآفرینی باید متناسب با مرحله توسعه‌یافتگی، ویژگی‌های نهادی و اولویت‌های پایداری هر کشور طراحی شوند.

اقتصاد بین الملل

تأثیر آستانه ای کیفیت حکمرانی در ارتباط بین شمول مالی و توسعه انسانی در اوراسیا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 10 تیر 1405

https://doi.org/10.22067/erd.2026.97356.1345

زینب شعبانی کوشالشاهی، سید رضا میرعسکری، علی اکبر ناجی میدانی، محمد طاهر احمدی شادمهری

چکیده توسعه انسانی به عنوان یکی از مهم‌ترین مباحث هزاره سوم، نقشی محوری در پایداری اقتصادی و اجتماعی کشورها، به ویژه در منطقه اوراسیا ایفا می‌نماید. گسترش شمول مالی، علاوه بر فراهم نمودن زیربنای رشد اقتصادی پایدار، به تقویت توانمندی اقتصادی افراد و در سطحی بالاتر، ارتقای شاخص‌های توسعه انسانی کمک می‌نماید. با این وجود، میزان و جهت اثرگذاری شمول مالی بر توسعه انسانی، به کیفیت نهادها و حکمرانی مناسب دولت بستگی دارد. با عنایت به اهمیت موضوع، در این پژوهش، نقش آستانه‌ای شاخص حکمرانی خوب در ارتباط بین شمول مالی و توسعه‌ی انسانی در کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور، از روش رگرسیون آستانه‌ای پانل (PTR) استفاده گردید. همچنین، دو شاخص مرکب برای حکمرانی خوب و شمول مالی محاسبه شد. داده‌ها با تواتر سالانه در دوره‌ی 2021-2011 از آخرین آمار منتشر شده توسط بانک جهانی استخراج گردیده است. نتایج تجربی نشان می‌دهد در دوره‌ی مورد بررسی، شمول مالی تأثیر مثبت و معنی‌داری بر توسعه انسانی در کشورهای اوراسیا دارد. همچنین، یک سطح آستانه برای شاخص حکمرانی به تأیید رسید. به طوری که در سطوح بالای حکمرانی خوب (مقادیر شاخص بالاتر از حد آستانه)، این اثرگذاری به طور معنی‌داری تقویت می‌شود. نرخ رشد شهرنشینی نیز مطابق انتظار، تأثیر مثبت و معنی‌داری بر توسعه انسانی دارد.

اقتصاد بین الملل

مصرف انرژی های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر و شاخص توسعه انسانی در کشورهای توسعه یافته عضو OECD

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 05 مهر 1405

https://doi.org/10.22067/erd.2026.96605.1340

علی خوش آهنگ، محمدعلی مولایی، محبوبه فراهتی

چکیده هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر مصرف انرژی به تفکیک انرژی تجدیدپذیر و انرژی تجدیدناپذیر بر شاخص توسعه انسانی در کشورهای توسعه‌یافته عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) طی دوره زمانی 2000-2020 است. همچنین، در این پژوهش اثر انتشار گازهای آلاینده و رشد اقتصادی نیز بر شاخص توسعه انسانی بررسی شده است. نتایج حاصل از به‌کارگیری تکنیک خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی پانلی (Panel-ARDL) حاکی از آنست که در بلندمدت و کوتاه‌مدت افزایش آلایندگی موجب کاهش شاخص توسعه انسانی می‌شود. همچنین طبق نتایج مصرف انرژی تجدیدپذیر در کوتاه‌مدت تأثیر معناداری بر شاخص توسعه انسانی ندارد ولی در بلندمدت موجب کاهش شاخص توسعه انسانی می‌شود. از طرفی، مصرف انرژی تجدیدناپذیر در کوتاه‌مدت موجب افزایش شاخص توسعه انسانی می‌شود در حالیکه در بلندمدت شاخص توسعه انسانی را کاهش می‌دهد. نتایج نشان می‌دهند رشد اقتصادی (درآمد سرانه) نیز در دو دوره کوتاه‌مدت و بلندمدت منجر به افزایش شاخص توسعه انسانی می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نوع انرژی مصرفی و پیامدهای زیست‌محیطی آن، در کنار سطح درآمد، نقش متفاوتی در شکل‌گیری توسعه انسانی در کشورهای OECD دارند. بر این اساس، توجه همزمان به ساختار مصرف انرژی، کاهش انتشار دی‌اکسید کربن و رشد اقتصادی می‌تواند در سیاست‌گذاری برای ارتقای توسعه انسانی در کشورهای عضو OECD مورد توجه قرار گیرد.

بررسی رابطه دموکراسی و توسعه انسانی در کشورهای عضو اوپک

دوره 20، شماره 5، خرداد 1392

https://doi.org/10.22067/erd.v1392i5.30538

صادق بافنده ایمان دوست

چکیده بررسی رابطه دموکراسی و توسعه انسانی در کشورهای عضو اوپک صادق بافنده ایماندوست* استادیار گروه اقتصاد دانشگاه پیام نور سمانه منتظری کارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامه ریزی دانشگاه فردوسی مشهد ریحانه پایه دار کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه پیام نور تاریخ دریافت: 30/10/91 تاریخ پذیرش:4/4/92 چکیده دموکراسی یا مردم‌سالاری مفهومی در‌بر‌گیرنده مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌های جامعه خود اعم از مشخص کردن ساختار سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، آزادی ابراز عقاید، ایجاد ائتلاف‌های آزاد، حق اعتراض و ... می‌باشد. اثر ثروت و درآمد حاصل از منابع طبیعی بر نهادهای سیاسی و سطح دموکراسی یک کشور دارای این منابع، همواره از مهم‌ترین مسائل مطرح در تقاطع علوم سیاسی و اقتصادی بوده است. شاخص Polity2 که به نوع رژیم حاکم در کشور‌ها اشاره دارد، نماینده‌ای از میزان دموکراسی در جوامع در نظر گرفته می‌شود. این مطالعه به‌دنبال آن است که با استفاده از رهیافت داده‌های تابلویی در بازه زمانی 2010- 1996 صحت و یا عدم صحت فرضیه‌ای مبنی بر وجود ارتباطی مثبت و معنی‌دار میان دموکراسی و شاخص توسعه انسانی در کشورهای عضو اوپک بپردازد. نتایج برآورد حاکی از وجود یک ارتباط مستقیم و معنی‌دار میان دموکراسی و سطح توسعه انسانی کشورهای مورد مطالعه است. کلید واژه ها: دموکراسی، توسعه انسانی، داده های تابلویی، کشور های عضو اوپک. طبقه بندیJEL: H11، H19، O15