کلیدواژه‌ها = دلفی فازی
اقتصاد منطقه ای

ارائه چارچوب ارزیابی عملکرد پروژه‌های اکتشاف معدنی در شرایط عدم قطعیت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 02 شهریور 1405

https://doi.org/10.22067/erd.2026.98456.1361

طیب عباسی، حسینعلی لازمی، ابولفضل صادقیان، علی اکبر دهقانزاده بافقی

چکیده پروژه‌های اکتشاف مواد معدنی به دلیل ماهیت سرمایه‌بر، بلندمدت و وابسته به داده‌های ناقص و نامطمئن، همواره با سطح بالایی از عدم‌قطعیت و ریسک مواجه‌اند. تصمیم‌گیری در چنین پروژه‌هایی، به‌ویژه در مراحل اولیه، بدون بهره‌گیری از چارچوب‌های نظام‌مند ارزیابی عملکرد می‌تواند منجر به اتلاف منابع، افزایش هزینه‌ها و شکست پروژه شود. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر، شناسایی و سامان‌دهی شاخص‌های کلیدی ارزیابی عملکرد پروژه‌های اکتشاف معدنی و ارائه یک چارچوب مفهومی مرحله‌محور متناسب با شرایط عدم‌قطعیت است. در این پژوهش، ابتدا با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات علمی، مجموعه‌ای از شاخص‌های اولیه استخراج شد. سپس با به‌کارگیری روش دلفی فازی در سه راند متوالی و با مشارکت ۳۰ نفر از خبرگان حوزه معدن و اکتشاف، شاخص‌ها مورد پالایش و اجماع‌سازی قرار گرفتند. نتایج دلفی فازی نشان داد که از میان شاخص‌های اولیه، ۱۷ شاخص به‌عنوان شاخص‌های نهایی مورد تأیید خبرگان قرار گرفتند. این شاخص‌ها بر اساس ماهیت اطلاعات، سطح عدم‌قطعیت و نوع تصمیمات مدیریتی در سه فاز اصلی مطالعات ارزیابی شامل تعیین محدوده (Scoping)، پیش‌امکان‌سنجی (PFS) و امکان‌سنجی (FS) جانمایی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمرکز مرحله‌محور بر شاخص‌های ارزیابی عملکرد، می‌تواند به کاهش تدریجی عدم‌قطعیت، بهبود کیفیت تصمیم‌گیری و افزایش احتمال موفقیت پروژه‌های اکتشاف معدنی منجر شود. چارچوب مفهومی ارائه‌شده در این پژوهش، به‌عنوان یک ابزار تصمیم‌یار، قابلیت کاربرد عملی برای مدیران پروژه، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران بخش معدن را داراست و می‌تواند مبنایی برای توسعه مدل‌های پیشرفته‌تر ارزیابی عملکرد و مدیریت ریسک در پروژه‌های اکتشافی قرار گیرد.