اقتصاد و توسعه منطقه ای

چکیده بررسی ارتباط متقابل بخش کشاورزی با سایر بخش‌های اقتصاد استان‌های خراسان ناصر شاهنوشی دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد فاطمه حیات‌غیبی دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد محمود دانشور استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد تاریخ دریافت: 26/8/1390 تاریخ پذیرش: 16/7/1391 چکیده با توجه به اهمیت بخش کشاورزی برای اقتصاد ایران و استان‌های خراسان و همچنین ارتباط این بخش با سایر بخش‌‌ها، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباطات متقابل و پیوند بین بخش کشاورزی با دیگر بخش‌های اقتصادی استان‌های خراسان صورت گرفته است. برای این منظور از جدول داده- ستانده استان‌های خراسان برای سال 1380 و روش حذف فرضی استفاده شده است. بر اساس نتایج حاصل، دو فعالیت “زراعت و باغداری” و “پرورش حیوانات، کرم ابریشم، زنبور عسل و شکار” از زیر بخش کشاورزی جز بخش‌های کلیدی اقتصاد استان بوده و دارای ارتباط قوی با دیگر فعالیت‌های اقتصادی هستند. همچنین در مجموع، ارتباط پیشین این فعالیت‌ها با فعالیت‌های “ساخت محصولات غذایی، انواع آشامیدنی‌ها و محصولات از توتون و تنباکو”، “ساخت منسوجات” و “محل‌های صرف غذا و نوشیدنی” و ارتباط پسین آنها با فعالیت‌های “حمل و نقل جاده‌ای”، “عمده فروشی، خرده فروشی، تعمیرات” و “ساخت مواد و محصولات شیمیایی” بیش از فعالیت‌های دیگر است. طبقه‌بندی JEL: Q1، D57، C67 کلید واژه‌ها: بخش کشاورزی، جدول داده- ستانده، پیوندهای پسین و پیشین، روش حذف فرضی

چکیده بررسی تأثیر افزایش قیمت برق و سایر حامل‌های انرژی بر تقاضای برق بخش صنعت در ایران با استفاده از روش تعادل عمومی محاسبه‌پذیر محمود هوشمند دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد علی طاهری فرد دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد مسلم بمانپور دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه تهران جلال فروتن دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد اعظم قزلباس دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد تاریخ دریافت: 15/2/1391 تاریخ پذیرش: 24/8/1391 چکیده برق یکی از نهاده‌های مهم تولید در بخش‌های مختلف اقتصاد، بویژه صنعت است. بر اساس قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، قیمت این حامل انرژی تا پایان برنامه پنجم باید تا سطح قیمت تمام شده تولید برق افزایش یابد. در این مقاله با استفاده از یک مدل تعادل عمومی قابل محاسبه(CGE) آثار افزایش قیمت برق بر تقاضای آن در دو سناریوی افزایش قیمت برق بدون تغییر قیمت سایر نهاده‌های انرژی و افزایش قیمت برق و سایر حامل‌ها به صورت همزمان، در صنایع مختلف بررسی شده است. باتوجه به نتایج به دست آمده، بر اساس سناریوی اول، بیشترین کاهش تقاضای برق مربوط به صنایع غذایی، شیشه و محصولات شیشه‌ای و ماشین آلات و بر اساس سناریوی دوم، بیشترین کاهش تقاضای برق مربوط به صنایع نساجی، شیشه و محصولات شیشه‌ای و ماشین آلات خواهد بود. کلید واژه ها: تقاضای برق صنعتی، تعادل عمومی، ماتریس داده‌های خرد. طبقه بندی JEL: Q43, C68, D50, D58

چکیده بررسی اثر اندازه دولت بر فساد؛ با تأکید بر نقش دموکراسی در منطقه منا نظر دهمرده دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان محمد علیزاده استادیار دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه لرستان سمیرا زیدی زاده دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد تاریخ دریافت: 11/6/1391 تاریخ پذیرش: 28/11/1391 چکیده فساد یک پدیده ناهنجاراقتصادی، سیاسی و فرهنگی است؛ پدیده ای که کم و بیش، درکشورهای توسعه یافته و در حال توسعه وجود دارد. از آن جا که این پدیده از مهم ترین موانع پیشرفت و رشد اقتصادی کشورهای درحال توسعه شمرده می‌شود،‌ ریشه‌یابی و برخورد با آن به طور جدی احساس می-گردد. هدف اصلی این مقاله، شناخت پدیده فساد و شناسایی وابستگی فساد با برخی از متغیرهای اقتصادی و سیاسی از جمله دموکراسی است. رابطه بین اندازه دولت با فساد یک موضوع مهم در اقتصاد بخش عمومی است، که تحقیق مذکور با استفاده از رویکرد داده‌های تابلویی، طی سال-های(2003-2010) تأثیر این عامل مهم بر فساد را در 16 کشور منتخب منطقه منا ، با توجه به نقش دموکراسی مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج نشان می دهد که گسترش اندازه دولت، یا پایین بودن سطح دموکراسی می تواند سطح فساد در منطقه را افزایش دهد. همچنین اثر تعاملی اندازه دولت و دموکراسی بر فساد، گویای این مطلب است که با کاهش یافتن میزان دموکراسی، اندازه بزرگ تر دولت، میزان فساد را کاهش می دهد؛ این نتیجه بازخورد این مطلب است که در سطح دموکراسی پایین، سیستم نظارت و کنترل نیز کمتر است، در نتیجه وقوع فساد کمتر نشان داده می شودکه الزاماً به معنای کاهش فساد نیست. بنابراین به منظور کاهش سطح فساد در دولت های منطقه، گسترش دموکراسی و به ویژه آزادی مطبوعات و رسانه و تقویت سیستم نظارت و پاسخ گویی پیشنهاد می‌گردد. طبقه بندی C23,D73,H11 : JEL کلیدواژه ها: فساد، اندازه دولت، دموکراسی، منطقه منا، داده های تابلویی

چکیده اثر بحران مالی 2009-2007 بر همگرایی تجاری کشورهای توسعه یافته (مطالعه موردی: OECD) علیرضا شکیبایی دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان مریم سعید دانشجوی کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان تاریخ دریافت: 20/5/1391 تاریخ پذیرش: 23/11/1391 چکیده بحران مالی جهان، که از سال 2007 میلادی با فروریزی بازار بورس نیویورک و ترکیدن حباب مسکن در آمریکا آغاز شد، هر روز ابعاد تازه‌ای به خود گرفت. این بحران، که با سیاست‌های نادرست اقتصادی فدرال رزرو آمریکا آغاز شد، به سرعت چهره اقتصادی جهان را دگرگون ساخت. با توجه به آمارها، به یقین می‌توان گفت که این بحران از نظر ابعاد، بزرگ ترین بحران مالی در تاریخ و از نظر جغرافیایی، پدیده ای کاملاً جهانی و فراگیر است. در سال‌های اخیر، OECD از تمرکز در کشورهای عضو فراتر رفته تا مهارت‌های تحلیل‌گرایانه و اندوخته تجربیات خود را به کشورهای در حال توسعه پیشنهاد نماید. ضرورت جهانی شدن، دامنه کار OECD را گسترش داده و به تحلیل چگونگی سیاست‌های منطقه‌ای و تبادل کشورها با یکدیگر می‌پردازد و این امر در منطقه ای فراتر از منطقه OECD انجام می شود.با توجه به اینکه مقوله بحران در این دوره، نو و کاملاً جدید است؛ پژوهشی برای بررسی بحران و تأثیرات آن بر روابط اقتصادی و تجاری کشورهای توسعه یافته(OECD) نیز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. تنظیم سیاست های تجارت با هدف جلوگیری از تأثیر بحران مالی بر کشورها مهم ترین هدف این مطالعه است. در این مطالعه، مدل جاذبه، مبنای الگوسازی برای برآورد اثرات تجاری قرار گرفته است تا با استفاده از امکانات این مدل( اقتصادسنجی با روش داده‌های تابلویی) برای دوره 2009-1995 اثرات بحران مالی 2009-2007 بر همگرایی تجاری کشورهای OECD مورد بررسی قرار گیرد. نتایج برآورد، تأثیر بحران مالی بر همگرایی تجاری کشورهای OECD را75 درصد نشان می‌دهد و بیانگر این است که وقوع بحران مالی، کشورهای OECD را به میزان 75درصد همگراتر کرده است. کلید واژه ها: بحران مالی، تجارت دو جانبه، مدل جاذبه. طبقه بندی JEL: F15، F36، C33

چکیده بررسی رابطه علّی بین متغیّرهای عمده کلان اقتصادی و آلودگی محیطی در کشورهای منتخب (روش پانل دیتا) محمد رضا محمدوند ناهیدی استادیار،عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد تبریز پریسا قلی پور فیضی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز تاریخ دریافت: 20/8/1391 تاریخ پذیرش: 21/11/1391 چکیده اقتصاد در ابعاد مختلف تولید و مصرف با منابع طبیعی و محیط زیست در ارتباط است. در سال های اخیر نیز، گازهای گلخانه‌ای که سبب آلودگی هوا و تغییر آب و هوای جهانی شده‌اند کانون توجه بین‌المللی بوده اند. در این تحقیق با استفاده از آزمون علیت گرنجر و روش داده های تلفیقی (داده های تابلویی)، به برآورد و بررسی رابطه علّی بین انتشار گاز دی اکسیدکربن به عنوان شاخص آلودگی محیط زیست و متغیرهای کلان اقتصادی (رشد اقتصادی، مصرف انرژی و سرمایه گذاری مستقیم خارجی) در چند کشور منتخب منطقه خاورمیانه طی دوره 2007-1995 پرداخته شده است. نتایج ملاحظه شده علاوه بر اینکه فرضیه زیست محیطی کوزنتس را برای کشورهای مورد بررسی تأیید می کند، وجود یک رابطه علّی را نیز بین متغیرهای کلان اقتصادی و انتشار گاز دی اکسیدکربن نشان می-دهد. طبقه بندی JEL: C23, P28, O50 کلیدواژه ها: انتشار Co2، تولید ناخالص داخلی، منحنی زیست محیطی کوزنتس، علیت گرنجر

چکیده بررسی تأثیر نرخ ارز حقیقی بر تراز تجاری غیر نفتی ایران در روابط تجاری با کشور آلمان محمد طاهر احمدی شادمهری عضو هیات علمی گروه اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد فرزانه احمدیان یزدی دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد تاریخ دریافت: 25/4/1391 تاریخ پذیرش: 15/8/1391 چکیده این مقاله، به بررسی ارتباط میان تراز تجاری غیر نفتی ایران و نرخ ارز حقیقی با استفاده از معادله تراز تجاری، بر مبنای الگوی اصلاح شده رز و یلن و با به کارگیری داده های سالانه، طی دوره 1970-2007 پرداخته است. ابتدا برای بررسی پایایی متغیرها از آزمون دیکی- فولر تعمیم یافته و برای بررسی صحت نتایج آزمون دیکی- فولر، آزمون شکست ساختاری پرون انجام شده و برای تعیین روابط بلندمدت و پویایی های کوتاه مدت میان تراز تجاری غیر نفتی ایران با متغیرهای نرخ ارز حقیقی، تولید ناخالص داخلی ایران و تولید ناخالص داخلی آلمان از الگوی ARDL استفاده گردیده است. بر اساس نتیجه آزمون GIRF علی رغم تأثیرگذاری منفی متغیر مجازی جنگ، وجود پدیده منحنی جی در روابط غیر نفتی میان این دو کشور تأیید شده است؛ در نتیجه با توجه به تأثیرگذاری مثبت تغیرات نرخ ارز حقیقی بر تراز تجاری، سیاست کاهش ارزش پول ملی می‌تواند به عنوان یک سیاست تأثیرگذار در بهبود بخشیدن به روند تراز تجارت غیر نفتی ایران و آلمان، مورد استفاده سیاست گذاران واقع شود. کلید واژه ها: نرخ ارز حقیقی، تراز تجاری غیر نفتی، الگوی ARDL، منحنی جی. طبقه بندی :JEL C32,F50,F59